Tarova'yı nasıl kullanılır?

Tarova ne işine yarar?

Tarova, tarlanın konumunu, ürününü ve ekim tarihini bir kere tanımlamanı ister; sonrasında gerçek hava verisiyle (Open-Meteo, resmî meteoroloji servislerinden derlenir) tarlanın hangi büyüme evresinde olduğunu, don riskini, ilaçlama için uygun saatleri ve sulama durumunu otomatik hesaplar. Kayıt bir kere yapılır, panoyu her açtığında güncel durum karşına çıkar.

Pano zamanla büyüdü: üç bilgiyle başlayan tarla kaydı artık sulama danışmanı, hava-tabanlı hastalık & zararlı erken uyarı, uydudan NDVI takibi ve tarla sınırı üstünde arazi/su akışı/don cebi haritası gibi kartları da besliyor — hepsi aynı üç bilgiden türüyor, ekstra kurulum istemiyor. Aşağıdaki adımlar sitedeki Tarlam sayfasının (üstteki menüden "Tarlam") gerçek ekran görüntüleriyle anlatılıyor; bazı yeni kartlar metinle açıklanıyor. Hiçbir hesap açmana ya da bilgi paylaşmana gerek yok.

1 İlk tarlanı ekle

"Tarlam" sayfasını ilk açtığında ya da "+ Yeni tarla"ya tıkladığında bu form karşına çıkar. Konumu üç yoldan girebilirsin: şehir/ilçe adıyla arayarak, hazır il butonlarından birine tıklayarak, ya da tarayıcının "Konumumu kullan" özelliğiyle otomatik.

Ekran görüntüsü — tarovatarim.com/tarlam, "Yeni tarla ekle" formu

2 Ürün ve (varsa) çeşit seç

Ürün listesinden yetiştirdiğin bitkiyi seç ve ekim tarihini gir. Bazı ürünlerde (bugün için: çeltik, kayısı, kiraz, zeytin, badem) bir de Çeşit alanı otomatik açılır — çünkü bu ürünlerde çeşide göre gerçek, kaynaklı bir fark var (örn. çeltikte Osmancık-97 ile Efe'nin olgunlaşma süresi farklı). Çeşidini biliyorsan seçmen tahmini belirgin şekilde iyileştirir; bilmiyorsan "Bilmiyorum" seçeneği genel/ortalama modeli kullanır, hiçbir şeyi bozmaz.

Ekran görüntüsü — Ürün olarak "Çeltik" seçildiğinde Çeşit alanı otomatik beliriyor

Tarla adı, arazi konumu (çukur/düz/yamaç — don uyarısının hassasiyetini ayarlar), alan (dekar) gibi diğer alanlar isteğe bağlı; boş bıraksan da tarla kaydedilir. Not: tarla sınırını çizersen (aşağıdaki NDVI bölümü), arazi konumu artık yükseklik verisinden otomatik belirlenir — dilersen yine elle değiştirebilirsin (bkz. "Arazi, su akışı & don cebi").

3 Kaydet, panonu oku

Kaydettikten sonra tarlan için bir pano açılır. Üstte hangi büyüme evresinde olduğun (Çimlenme → Kardeşlenme → … → Hasat) bir şeritle gösterilir; altında sıcaklık birikimi (GDD) kutusu — bu, tarlanın gerçek geçmiş sıcaklığından hesaplanan, takvim gününden daha isabetli bir "bitki ne kadar gelişti" ölçüsüdür.

Ekran görüntüsü — kaydedilmiş bir tarlanın panosu (evre şeridi + GDD/yağış kutuları)

Günlük durum, don ve ilaçlama uyarıları

Panonun devamında güncel hava durumu ve tek cümlelik bir özet var: hangi evredesin, don riski ne, ilaçlamaya uygun mu, sulama gerekiyor mu.

Ekran görüntüsü — durum özeti ve hava kartı

Daha altta Don riski, İlaçlama uygunluğu ve Yağış/Sulama kartları, ardından saatlik ilaçlama penceresi (önümüzdeki günler için uygun/riskli saatler) var. "Bu tarla için beni uyar" butonuyla bunları telefon bildirimi olarak da alabilirsin — istediğin an kapatabilirsin.

Ekran görüntüsü — don/ilaçlama/yağış kartları, bildirim aç/kapat, saatlik ilaçlama penceresi

"Şu an ne yapılmalı?" — panonun en can alıcı kısmı

İlaçlama penceresinin hemen altında, tarlanın şu anki büyüme dönemine özel görev listesi var — dönemin adı, ekimden itibaren yaklaşık gün aralığı, kısa bir özet ve yapılacaklar listesi. Her görevin yanındaki "+ deftere" butonuna tıklayınca o görev tek tıkla tarla defterine, bugünün tarihiyle kaydedilir — ayrıca yazmana gerek kalmaz.

Listenin altında üç küçük "çip" görürsün: Güven (Yüksek/Orta/Düşük — bu tahminin ne kadar sağlam kaynağa dayandığını gösterir; Orta/Düşük çıktığında yanında beliren "neden?" yazısına dokunursan kısa bir açıklama açılır), Su ihtiyacı ve don durumu. Bu üçü, o dönem için tarlana ne kadar dikkat etmen gerektiğini özetler. Su ihtiyacı "kritik" ya da dona "çok hassas" çıkan dönemlerde listenin üstünde turuncu bir "Yüksek öncelikli dönem" uyarısı da belirir.

Ekran görüntüsü — "Şu an ne yapılmalı?" görev listesi, "+ deftere" butonları, Güven/Su/Don çipleri

Bu bölüm aslında Tarova'nın özü: hava ve fenoloji verisini okuyup, o an tarlanda gerçekten yapman gereken somut işi söylüyor — geri kalan her şey (hava kartı, uyarılar, evre şeridi) bu görev listesine giden bağlamı sağlıyor.

💧 Sulama danışmanı — önümüzdeki 7 gün

Pano, geçmiş yağışı özetlemenin yanında ileriye dönük bir su hesabı da yapar. Önümüzdeki 7 gün için beklenen bitki su tüketimini (ETc = Kc × ET₀, FAO-56 yöntemi) ile beklenen yağışı karşılaştırıp net su ihtiyacını (mm) çıkarır. Bu mm'yi anlaşılır birimlere çevirir: dekara ton, ve sulama yöntemine göre (damla ~%90, yağmurlama ~%75, salma/karık ~%55 verimle) brüt uygulanması gereken miktar. Alan girdiysen tarlanın toplamını da hesaplar. Böylece "ne zaman, ne kadar su" sorusu tahmine değil, tarlanın gerçek ürün/evre/hava verisine dayanır.

Ekran görüntüsü — Sulama danışmanı kartı (örnek: Harran pamuk tarlası)

🛡️ Hastalık & zararlı erken uyarı (açık tarla)

Bakanlığın "Tahmin ve Erken Uyarı" istasyonlarının yaptığı işi, Tarova her tarlanın kendi koordinatındaki saatlik havasıyla, uluslararası doğrulanmış hava-tabanlı modellerle üretmeye çalışır. Ürünün duyarlı bir evresindeysen panoda "Hastalık erken uyarı" kartı belirir ve riski düşük/orta/yüksek diye renklendirir. Şu an kapsanan başlıca modeller: elmada ateş yanıklığı (Maryblyt/Cougarblight ailesi), bağda mildiyö (3-10 kuralı) ve külleme (Gubler-Thomas), patates/domateste geç yanıklık (Hutton + Smith), buğdayda başak yanıklığı (Fusarium) ve zeytinde zeytin sineği sıcaklık-elverişliliği. Her kart hangi bilimsel kaynağa dayandığını üstünde gösterir.

Hemen altında "🐛 Zararlı erken uyarı" kartı, derece-gün (GG) takibi yapar: zararlıyı ilk gördüğün ya da tuzakta ilk yakaladığın (biofix) tarihi girersin, Tarova o günden bugüne tarlanın gerçek sıcaklığını toplayıp bir sonraki kritik olayı (örn. yumurta açılımı, yeni döl) tahmin eder — böylece taramanı ve ilaç penceresini zamanlarsın. Açık tarlada elma iç kurdu (Cydia pomonella) ve bağda salkım güvesi (Lobesia botrana) izlenir.

🛰️ Bitki örtüsü (NDVI) — tarlanı uydudan izle

Panonda, uyarı kartlarının altında "Bitki örtüsü (NDVI)" kartını görürsün. NDVI, Avrupa Uzay Ajansı'nın Sentinel-2 uydularından — açık Copernicus programı üzerinden — okunan, bitkinin ne kadar yoğun/sağlıklı yeşerdiğini gösteren, tarım biliminde yaygın kullanılan bir ölçüm. Tarova bunu tarlan için otomatik takip edip, geçmişine göre belirgin bir düşüş olursa seni uyarabiliyor.

Kullanmak için önce tarlanın sınırını haritada belirtmen gerekiyor — iki yolu var. Varsayılan (kolay) yöntem: uydu görüntülü haritada tarlanın ortasına tıkla (ya da "📍 Konumumu bul" ile GPS'ten otomatik bul, ya da yer adı veya koordinat yazıp "Git"e basarak haritayı doğrudan oraya götür), sonra büyüklüğünü dönüm cinsinden yaz — Tarova o büyüklükte bir sınırı otomatik oluşturur. İstersen "✏️ Hassas çiz" sekmesine geçip köşe köşe tıklayarak sınırı kendi elinle de çizebilirsin.

Ekran görüntüsü — "Tarla sınırını belirle" paneli, Nokta + büyüklük modu, haritada işaretlenmiş konum ve otomatik hesaplanan alan

Sınırı kaydettikten sonra "Kontrol et"e tıklayarak son ~90 günün trendini (kısa bir grafik ve en güncel NDVI değeriyle) görebilirsin. Tarlan için "Beni uyar" bildirimini açtıysan, Tarova bunu periyodik olarak kendiliğinden de kontrol eder ve geçmişine göre belirgin bir düşüş olursa bildirim gönderir — sınırı bir kere çizmen yeterli, tekrar tekrar girmene gerek yok.

Ekran görüntüsü — "Kontrol et" sonrası Bitki örtüsü (NDVI) kartı: son NDVI değeri, dönemlik trend grafiği ve açıklayıcı yorum

🚜 Değişken oranlı uygulama (VRA) ve ekipman dosyası

Bitki örtüsü (NDVI) kartını bir kez "Kontrol et"le çalıştırdıktan sonra, aynı kartın altında "Değişken oranlı uygulama haritası (Beta)" butonu belirir. Bu, tarlanı tek bir NDVI değeriyle değil, tarlanın kendi içindeki göreli farklarla — hangi köşesi diğerlerine göre daha zayıf, hangisi daha güçlü — düşük/orta/yüksek bölgelere (zon) ayırıp haritada renkli olarak gösteriyor.

Zon haritasını gördükten sonra, üç formatta indirebilirsin:

• GeoJSON — herhangi bir harita/CBS yazılımında (QGIS, Google Earth gibi) doğrudan açılabilen, insan-okunur bir format.
• Shapefile (.zip) — çoğu tarım yazılımının ve saha ekranının tanıdığı, yaygın kullanılan bir sınır/zon formatı.
• ISO-XML (görev dosyası) — ISO 11783-10 (ISOBUS) standardına uygun, traktör/pülverizatör kontrolcüsüne yüklenebilecek bir "görev" dosyası (TASKDATA/TASKDATA.XML).

Aynı zon haritası penceresinde, en altta "Toprak analiz noktaları" bölümü var. Kendi laboratuvarından aldığın sonucu (pH, kireç, tuzluluk/EC, organik madde, fosfor, potasyum) haritada aldığın noktayla birlikte ekleyebilirsin — Tarova burada hiçbir değer uydurmaz, sadece senin girdiğin gerçek sayıları haritada gösterir ve aynı eşiklerle (Ülgen ve Yurtsever 1995 / Richards 1954, "Toprak Analizi Değerlendirme" aracındakiyle birebir aynı) yorumlar. Noktalar sadece bu cihazda saklanır.

🌾 Azotça-zengin şerit asistanı (Beta) — sadece kışlık buğday

Yukarıda "mutlak bir doz vermiyoruz" dedik, çünkü kaynağı gösterilebilir tek yöntem tarlaya fiziksel bir azotça-zengin (normalden daha yüksek dozda gübrelenmiş) deneme şeridi ekilmesini istiyor. Eğer tarlanda gerçekten böyle bir şerit varsa, kışlık buğday tarlalarında NDVI kartının altında "Azotça-zengin şerit asistanı (Beta)" butonu belirir — bu, Oklahoma State Üniversitesi'nin hakemli azot-reçete algoritmasını (Raun ve ark., NFOA) kullanarak yaklaşık bir ek azot ihtiyacı aralığı hesaplar.

Kullanımı: önce fiziksel bir şerit ektiğini onaylayan kutuyu işaretlemen gerekiyor (bu araç, şerit olmadan çalışmaz — sayı uydurmaz). Sonra haritada iki nokta işaretlersin: biri şeridin tam ortası, biri normal uygulanan alanın tam ortası. Uydunun (Sentinel-2) 10 metrelik piksel boyutu yüzünden her iki noktanın çevresinde de en az ~30 metre genişliğinde, tek tip bir alan olması gerekiyor — dar bir şerit (sadece mibzer/gübre makinesi genişliği) güvenilir okunamaz, şeridini en az 30m geniş tutman gerekir. Tarlanın ekim tarihi girilmiş olmalı (tarlam.html'deki tarla bilgisinden okunuyor).

🌾 Verim haritamı yükle (Beta)

Kombinenin/verim monitörünün kaydettiği gerçek hasat verisini yükleyip, VRA zon haritasının (yukarıda) üzerine bir karşılaştırma katmanı olarak koyabilirsin. NDVI kartının altındaki "Verim haritamı yükle (Beta)" butonuyla açılır — bu buton, VRA/şerit butonlarının aksine ürün türünden bağımsız, tarla sınırı belirlenmiş her tarlada görünür.

Desteklenen üç dosya türü: GeoJSON (.json/.geojson), CSV (.csv) ve Shapefile (.zip — çoğu verim monitörü yazılımının dışa aktardığı biçim). CSV yüklersen, hangi sütunun enlem/boylam/verim olduğunu gösteren bir eşleştirme ekranı çıkar — Tarova bir tahminde bulunup sütunları önceden seçer, ama bunu her zaman senin gözden geçirip onaylaman/değiştirmen gerekir; yanlış bir sütun sessizce kabul edilmez.

Yükledikten sonra noktalar haritada, tarlanın kendi verim dağılımına göre göreli olarak düşük/orta/yüksek diye üç renkte (mavi tonları — NDVI kartındaki ve VRA zon haritasındaki renklerle karışmasın diye bilerek farklı bir palet) gösterilir. Eğer bu tarla için VRA zon haritasını (yukarıdaki bölüm) daha önce çalıştırdıysan, her NDVI zonunun içine düşen verim noktalarının ortalaması da ayrıca bir tabloda gösterilir — çalıştırmadıysan, önce onu çalıştırman istenir.

⛰️ Arazi, su akışı ve don cebi

Tarla sınırını çizdiğin tarlalarda (yukarıdaki NDVI bölümü), panoda "Arazi, su akışı ve don cebi" kartı belirir. Tarova, tarlanın sınırı boyunca açık yükseklik verisini (Open-Meteo Elevation / Copernicus DEM, ~90 m) okuyup, NDVI'yle aynı uydu haritası üstünde tarlanın su ve soğuk-hava davranışını görsel olarak çizer:

Ekran görüntüsü — tarla sınırı üstünde Arazi / su akışı / don cebi haritası (örnek: Harran pamuk tarlası)

• Su-toplanma bölgeleri — tarla, yükseklikine göre 3 banda ayrılır ve renklendirilir: alçak (mavi — su ve soğuk hava burada toplanır), orta, yüksek (iyi drene). Tarla çok düz/küçükse sahte bir detay çizilmez; sadece ok gösterilir.
• Akış yönü oku — suyun tarlada hangi yöne aktığını gösterir.
• Göllenme / don-cebi işareti — suyun ve soğuk havanın biriktiği en alçak noktayı işaretler.

Kartın altında bunların sözle özeti var: eğim (%), akış yönü, otomatik belirlenen arazi tipi (çukur/yamaç/düz — bu doğrudan don uyarısının hassasiyetine işlenir), ve iki somut öneri bloğu: su yönetimi (eğime göre damla/yağmurlama tercihi + drenaj hattını nereye koyacağın) ile don koruması. Don gecesi yaklaştığında (48 saatte en düşük ≤ 2°C), rüzgâr ve bulut durumuna bakarak radyatif don (sakin + açık gece → sıcaklık inversiyonu → rüzgâr pervanesi ve üstten yağmurlama etkili) ile advektif donu (rüzgârlı → pervane etkisiz) ayırıp hangi yöntemin işe yarayacağını söyler; tarla bir çukurdaysa önceliklendirir. Sınırı yeni çizdiğinde kart anında güncellenir.

👥 Bölgesel erken uyarı — komşunda çıkan sana haber olsun

Panoda "Bölgende neler görülüyor?" kartı, ~10 km çevrendeki Tarova kullanıcılarının son 21 günde gönüllü olarak bildirdiği hastalık/zararlıları listeler ve ürününle ilgili olanları öne çıkarır; her satır ilgili teşhis kartına bağlanır. Bir şey gördüğünde sen de tek tıkla "Gördüm, bölgeye bildir" diyebilirsin. WhatsApp paylaşım butonlarıyla bir uyarıyı köy/kooperatif grubuna da iletebilirsin.

Tarla defterine not tut

En altta kendi tarla defterin var — ekim, gübre, ilaç, sulama, gözlem, hasat gibi ne yaptığını tek satırla kaydedebilirsin. Kayıtlar da sadece bu cihazda tutulur. Hemen üstünde küçük bir soru da çıkar: "Bu dönem tarlanda/bahçende de böyle mi?" — Evet/Hayır'la cevaplaman, kimliğinle eşleştirilmeden, Tarova'nın tahmin modellerinin gerçek saha gözlemleriyle zamanla daha isabetli hale gelmesine yardımcı olur.

Ekran görüntüsü — tarla defteri ve "bu dönem böyle mi?" geri bildirim kutusu

🌡️ Örtü altı (sera) tarlaları — uydu içeriyi göremez

Ürünü seçerken "… (sera / örtü altı)" ile biten bir seçenek işaretlersen (örn. Domates (sera / örtü altı)), Tarova o tarlayı otomatik olarak örtü altı sayar. Uydu seranın içini göremediği için o tarlada NDVI/uydu kartı gizlenir ve yerine seraya özel üç kart gelir. Hepsi donanımsız çalışır: ölçtüğün birkaç değeri girersin, Tarova bilime dayalı yorumu yapar.

🌡️ Sera iklimi — VPD, çiy noktası, hastalık ve ışık

Sera içi sıcaklık ve nemi gir; Tarova ürününe göre VPD (buhar basıncı açığı) ve çiy noktasını hesaplayıp "çok düşük / ideal / çok yüksek" diye yorumlar. Nem/yoğuşma yükseldiğinde kurşuni küf (Botrytis), mildiyö ve külleme için ayrı ayrı risk bayrağı çıkarır ve ilgili hastalık kartına bağlar. "Bugünkü ışık (tahmini)" ile o günkü sera içi ışığı (DLI) kaba olarak tahmin edip ürün hedefiyle karşılaştırır. Ölçüm giremezsen "Dışarıdan tahmin" dış havayı çekip başlangıç değeri koyar (açıkça "tahmin" etiketiyle).

🐛 Sera zararlı takibi — derece-gün + bölgesel erken uyarı

Bir zararlıyı ilk gördüğün (ya da tuzakta ilk yakaladığın) tarihi gir; Tarova sıcaklıkla gelişimini gün-derece olarak toplayıp yeni neslin ne zaman çıkacağını tahmin eder — böylece taramanı ve ilaç penceresini zamanlarsın. Ürüne göre domates güvesi (Tuta absoluta), beyazsinek, trips ve kırmızı örümcek izlenir. Her zararlının yanında bölgesel erken-uyarı vardır: "bölgede son 21 günde N komşu bunu bildirdi" — komşunda çıkan sana önceden haber olur; sen de tek tıkla anonim bildirebilirsin.

🧪 Sera besleme & gelişim — EC/pH ve DIF

Damla/fertigasyon için ürününe özel EC ve pH hedef aralıklarını gösterir; ölçtüğün değeri girince "uygun / düşük / yüksek" diye değerlendirir ve düzeltme notu verir. Ayrıca gündüz-gece sıcaklık farkı (DIF) ile kimyasalsız boy kontrolü: gündüz ve gece ortalamasını gir, Tarova bitkinin uzama mı yoksa kompakt mı eğiliminde olduğunu söyler ve "sabah sıcaklık düşüşü" gibi önerileri verir.

Sık sorulanlar

Diğer araçlar