📍 Bu rehber genel tanımadır. Kendi tarlan/bahçen için o türün fenolojik dönemine göre kişiselleştirilmiş takip ve uyarı istersen Benim Tarlam'ı dene.
Neyin var? Ürünü ve belirtiyi seç
Tarova fotoğraftan tahmin yürütmez — ürününü ve gördüğün belirtiyi seç, seni kara kutu bir tahmine değil, kaynaklı hastalık/zararlı kartına ve resmî ruhsat sorgusuna götürelim.
Ürün
Belirti
ya da kendi kelimenle ara
Bu seçimle eşleşen kart bulunamadı. Belirtiyi farklı bir kelimeyle aramayı dene ya da .
Sarı / Kahverengi Pas
BelirtiYapraklarda sarı-turuncu ya da kahverengi, toz gibi püstüller; erken sararma.
KoşulSerin, nemli ve çiğli ilkbahar; sık ekim.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, erken izleme; gerekirse ruhsatlı fungisit (etikete uy). Buğday/arpanın şu an hangi gelişim evresinde olduğunu Benim Tarlam'da takip edip izlemeyi ona göre sıklaştırabilirsin.
.jpg?width=1000)
Süne & Kımıl
BelirtiBaşak ve tanede emgi; verim ve un (ekmeklik) kalitesinde düşüş.
Koşulİlkbaharda erginlerin kışlaktan tarlaya inişi ve nimf dönemi.
Ne yapmalıEkonomik eşik izlemesi; il/ilçe uyarılarına göre ruhsatlı mücadele. Buğday/arpanın başaklanma-süt olum gibi riskli evrelerine ne zaman gireceğini Benim Tarlam'da görebilirsin.
.jpg?width=1000)
Nohut Antraknozu
BelirtiYaprak, sap ve baklada koyu, çökük lekeler; şiddetli olunca kuruma.
KoşulNemli ve yağışlı hava; bulaşık tohum/anız.
Ne yapmalıSağlıklı-ilaçlı tohum, dayanıklı çeşit; dönem başında ruhsatlı fungisit. Nohudunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Mısır Kurdu
BelirtiYaprak, koçan ve sapı kemiren larva; sapta galeriler, kırılma.
KoşulSıcak dönem; özellikle ikinci ürün mısırda.
Ne yapmalıİzleme/tuzak, uygun dönemde ruhsatlı mücadele; hasat sonrası sap parçalama. Mısırının (dane veya silajlık) hangi evrede olduğunu Benim Tarlam'da görüp izlemeyi kritik dönemlere göre ayarlayabilirsin.
Ayçiçeği Mildiyösü
BelirtiYaprakta sararma, alt yüzde beyaz-kül gibi örtü; bodurluk, tabla bozukluğu.
KoşulSerin-nemli hava; kötü drenaj.
Ne yapmalıDayanıklı hibrit, ilaçlı tohum, iyi drenaj ve münavebe. Ayçiçeğinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Yaprak Biti (Afit)
BelirtiSürgün ve yaprak altında koloni, yapışkan salgı, kıvrılma; virüs taşır.
KoşulIlıman, kurak-sıcak dönem; aşırı azotlu bitki.
Ne yapmalıDoğal düşmanları koru; eşiğe göre seçici, ruhsatlı ilaç.
Külleme
BelirtiYaprak ve sürgünde beyaz, kül/un gibi tabaka; gelişme geriliği.
KoşulIlık hava, yüksek nem, sık ve havasız bitki örtüsü.
Ne yapmalıHavalanma, dayanıklı çeşit; gerekirse ruhsatlı fungisit.
Cevizde Antraknoz
BelirtiYaprak ve yeşil meyve kabuğunda kahverengi lekeler; erken yaprak dökümü.
KoşulYağışlı, nemli ilkbahar-yaz; bakımsız-havasız bahçe.
Ne yapmalıBahçe hijyeni (dökülen yaprak), havalanma budaması, uygun dönemde koruma. Ceviz ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Fide · Mısır
Kök & Kökboğazı Çürüklüğü
BelirtiKök boğazında kararma-çürüme, solma, devrilme; fidede çökerten.
KoşulAşırı su, kötü drenaj, havasız-ıslak toprak.
Ne yapmalıDengeli sulama, iyi drenaj, sağlıklı tohum ve münavebe. Mısırının fide döneminde olup olmadığını Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Elma İçkurdu (Elma İçkurdu Güvesi)
BelirtiMeyve içinde tünel ve kurtlu çekirdek evi; giriş deliğinde kahverengi dışkı artığı.
KoşulSıcaklık toplamına (derece-gün) bağlı, yılda 2-3 döl verebilen bir güve; ilkbahar sonundan sonbahara kadar aktif.
Ne yapmalıFeromon tuzağı ile izleme, uygun dönemde ruhsatlı mücadele. Kendi elma ağacın için tahmini uçuş/ilaçlama penceresini Benim Tarlam'ın derece-gün modeli üzerinden takip edebilirsin.
Fusarium Başak Yanıklığı
BelirtiBaşakta bir veya birden fazla başakçığın vaktinden önce beyazlaşması; kavuzlarda pembemsi-somon renkli küf tabakası; tanelerin büzüşüp pembe-kahverengi renk bozulması göstermesi.
KoşulBaşaklanma-çiçeklenme döneminde yüksek nem/yağışla birlikte ılık hava.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, anızın gömülmesi ve münavebe ile birlikte çiçeklenme döneminde uygun zamanlı ruhsatlı fungisit; mikotoksin riski nedeniyle hasat sonrası kurutma da önemli. Buğday/arpanın başaklanma dönemini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Mısır Kuzey Yaprak Yanıklığı
BelirtiYapraklarda uzun, eliptik, gri-yeşilden kahverengiye dönen lekeler; ağır bulaşmada yapraklar tamamen kuruyup yanmış görünüm alır.
Koşul18-27°C ılıman sıcaklık ile birlikte yüksek nem/yağışlı hava; en kritik dönem tepe püskülü çıkarma-tozlaşma zamanı.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, münavebe ve dengeli (aşırı azottan kaçınan) gübreleme; gerektiğinde uygun dönemde ruhsatlı fungisit. Mısırının hangi evrede olduğunu Benim Tarlam'da görebilirsin.
Ayçiçeğinde Beyaz Çürüklük (Sklerotinya)
BelirtiKök boğazı, gövde ve özellikle tablada sulu-yumuşak çürüme; üzerinde pamuksu beyaz misel, ilerleyen dönemde siyah sklerotlara dönüşür; tabla içi boşalır.
KoşulYüksek toprak/hava nemi, yağışlı-serin dönemler ve sık dikim/kötü drenaj.
Ne yapmalıDuyarlı olmayan bitkilerle uzun süreli münavebe, drenajın iyileştirilmesi, temiz tohum; gerektiğinde ruhsatlı fungisit. Ayçiçeğinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Ayçiçeği Pas Hastalığı
BelirtiYapraklarda önce küçük kahverengi, ilerleyen dönemde koyu kahverengi-siyahımsı püstüller; ağır bulaşmada yapraklar tamamen kahverengine dönüp erken kurur.
KoşulÇiçeklenme döneminden itibaren ortaya çıkar; yüksek nem/çiy sporülasyonu hızlandırır.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, yabani ayçiçeği temizliği, anızın derin gömülmesi, erken ekim; gerektiğinde ruhsatlı fungisit. Ayçiçeğinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Baklagil · Nohut
Nohut Fusarium Solgunluğu
BelirtiBüyüme geriliği, yapraklarda sararma-kuruma; kök ve kök boğazında iletim demetlerinde esmerleşmeyle birlikte özellikle çiçeklenme döneminde ani solma.
Koşulİlkbaharda serin-kurak dönemi izleyen yaz sıcakları; kök-ur nematodu ve bazı yabancı otların birlikte bulunduğu tarlalarda şiddeti artar.
Ne yapmalıKimyasal mücadelesi etkisiz kabul edilir — erken ekim, dayanıklı çeşit, derin sürümle bitki artıklarının gömülmesi ve 4-5 yıllık ekim nöbeti önerilir. Nohudunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Nohutta Yeşilkurt
BelirtiLarvalar önce yapraklarda beslenip sararma-kuruma oluşturur, ardından kozalakları (baklaları) delerek içine girip taneleri yiyerek çürümeye yol açar.
KoşulSıcak bölgelerde yılda 3-5 döl verebilen polifag bir zararlıdır; popülasyon patlamaları sıcak-kurak dönemlerde artar. Not: bu zararlının genel varlığı Türkiye'de kesin, ancak nohuda özgü yaygınlığı için hakemli bir saha çalışması bulunamadı — temkinli değerlendirin.
Ne yapmalıYabancı ot temizliği, hasat sonrası derin sürüm, doğal düşmanların korunması; ekonomik eşik aşıldığında hedefe yönelik müdahale. Nohudunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Ceviz Bakteriyel Yanıklığı
BelirtiYapraklarda damarlarla sınırlı köşeli kahverengi-siyah lekeler; sürgünlerde ölüm ve kanser; meyve yüzeyinde önce yağ-yeşili sonra siyahlaşan lekeler, ilerleyen çürüme.
Koşul28-32°C'de en hızlı gelişir; nemli/yağışlı havalarda yağmur sıçramasıyla yayılır.
Ne yapmalıHastalıklı sürgün/dökülen meyvelerin uzaklaştırılması, dengeli gübreleme, taç içi havalanmayı artıracak budama; gerektiğinde tomurcuk patlamasından itibaren ruhsatlı koruma. Ceviz ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Ceviz İç Kurdu
BelirtiLarvalar meyve kabuğunda giriş delikleri açıp kabuk/iç kısımda galeriler oluşturarak taneyi zararlandırır; giriş noktalarında kahverengi dışkı artıkları görülür.
KoşulGelişme eşik sıcaklığı 10°C; üretim bölgelerinde yılda iki döl verebilir, popülasyon yaz aylarında zirve yapar.
Ne yapmalıFeromon tuzaklarıyla izleme ve çiftleşmeyi engelleme (mating disruption), biyolojik mücadele; gerektiğinde entegre kimyasal mücadele. Ceviz ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Elma Karalekesi
BelirtiYapraklarda önce yağlı görünümlü, sonra zeytin yeşili ve kadifemsi kahverengi lekeler; meyvede yeşilimsi başlayıp kahverengileşen, erken enfeksiyonlarda deformasyona yol açan lekeler; ağır bulaşmada erken yaprak dökümü.
KoşulEnfeksiyon sıcaklık ve yaprak ıslaklık süresine bağlıdır — ılık, nemli/yağışlı ilkbahar riski artırır.
Ne yapmalıDökülen yaprakların toplanıp imhası, hastalıklı dalların budanması, taç içi havalanmayı artıracak aralıklı dikim; gerektiğinde uyarı sistemine dayalı koruma. Tarova, elman için bu enfeksiyon riskini (Mills Tablosu'na göre) gerçek hava verisinden otomatik hesaplayıp Benim Tarlam panonda uyarı olarak gösterir — tek yapman gereken tarlanı bir kez tanımlamak.
Elma Ateş Yanıklığı
BelirtiÇiçekler suya doymuş görünüp solar ve kararır; sürgün uçları "çobandeğneği" şeklinde kıvrılarak kararır; nemli havada krem renkli, sonra kehribar/kahverengi eksüda görülür.
KoşulSık yağış (nektarı seyrelterek bakteri çoğalmasını kolaylaştırır), dolu/fırtına sonrası yara oluşumu ve yağış sonrası ılık-kuru hava şiddetli enfeksiyonu tetikler.
Ne yapmalıBudama aletlerinin dezenfeksiyonu, hastalıklı kısımların kesilip uzaklaştırılması, dengeli beslemesi, dayanıklı çeşit tercihi; gerektiğinde entegre kimyasal mücadele. Elma ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Patates Mildiyösü (Geç Yanıklık)
BelirtiYapraklarda soluk yeşil/sarımsı lekeler koyulaşarak nekroze olur; yaprak altında külümsü/kirli beyaz bir küf tabakası oluşur; yumrularda sert, hafif çökük, deri altına doğru kahverengi-esmer renk değişimi gösteren lekeler görülür.
Koşul10°C üzeri sıcaklıkta 10+ saat %90 üzeri nem veya sürekli yaprak ıslaklığı ile 23-30°C maksimum sıcaklık riski belirgin şekilde artırır.
Ne yapmalıHastalıklı bitki artıkları tarladan uzaklaştırılmalı, sertifikalı/hastalıksız tohumluk kullanılmalı, drenajı kötü/gölgeli alanlardan kaçınılmalı; riskli dönemlerde uzman önerisiyle koruyucu önlem alınmalı. Patatesinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Patates Erken Yanıklığı
BelirtiYaşlı/alt yapraklarda tipik "hedef tahtası" (konsantrik halkalı) koyu kahverengi lekeler; ilerleyen dönemde yapraklar sararıp kurur.
KoşulSıcak (24-29°C) ve nemli-kuru dönemlerin birbirini izlediği, gübre/su stresi altındaki bitkilerde daha hızlı gelişir.
Ne yapmalıDengeli gübreleme ve sulamayla bitki stresini azaltmak, hastalıklı yaprak artıklarını uzaklaştırmak; gerektiğinde uzman önerisiyle önlem almak. Patatesinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Patates Böceği
BelirtiLarva ve erginler yaprakları yiyerek iskeletleştirir, ağır istilalarda bitki tamamen yapraksız kalabilir; sırtında 10 siyah boyuna çizgi bulunan turuncu-sarı ergin böcek karakteristiktir.
KoşulSıcak yaz ayları ve patates monokültürü yapılan alanlarda popülasyon hızla artar.
Ne yapmalıAlan gözlemi (larva/yumurta kontrolü) yapılıp eşik aşıldığında uzman önerisiyle mücadele yöntemi belirlenmeli. Patatesinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Cercospora Yaprak Lekesi
BelirtiYapraklarda küçük, yuvarlak, gri-kahverengi merkezli ve kırmızımsı-mor kenarlı lekeler oluşur; şiddetli enfeksiyonda yapraklar kurur ve bitki erken yaşlanır.
KoşulSıcak (25-32°C) ve yüksek nemli (%90+) dönemlerde, sık sulama/yağışlı yaz aylarında hızla yayılır.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit seçimi, münavebe ve erken müdahale önerilir. Şeker pancarının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Şeker Pancarı
Rhizomania (Kök Sakallanması)
BelirtiKökte aşırı ince yan kök oluşumu ("sakallanma"), kök çapının küçülmesi, yapraklarda sararma ve damar berraklaşması; şeker verimi belirgin şekilde düşer.
KoşulSıcak toprak (20°C üzeri), yüksek nem/aşırı sulama ve ağır/sıkışık topraklarda vektör mantarın aktivitesi artar.
Ne yapmalıDayanıklı/tolerant çeşit kullanımı ve bulaşık tarlalarda uzun münavebe temel öneridir. Şeker pancarının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Şeker Pancarı
Şeker Pancarı Kist Nematodu
BelirtiBitkilerde cılızlaşma, solgunluk, kök sisteminde aşırı dallanma ve köklerde çıplak gözle görülebilen küçük beyaz-sarı kist oluşumu.
KoşulHafif-kumlu topraklarda ve şeker pancarı monokültürü/sık münavebesiz ekimde popülasyon birikir.
Ne yapmalıToleranslı/dayanıklı genotip kullanımı ve uzun süreli münavebe önerilir. Şeker pancarının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Çeltik Yanıklık Hastalığı
BelirtiYapraklarda gri-beyaz merkezli, kahverengi kenarlı iğ/elmas şeklinde lekeler; boğum ve salkım boynunda kararma ile kırılma ve tane dolmama görülür.
KoşulYüksek nem, sık/uzun süreli yaprak ıslaklığı ve aşırı azotlu gübreleme hastalığı şiddetlendirir.
Ne yapmalıDengeli azot gübrelemesi, dayanıklı çeşit tercihi ve zamanında müdahale önerilir. Çeltiğin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Çeltik Beyaz Uç Nematodu
BelirtiYaprak uçlarında beyazlaşma, ilerleyen dönemde sararma-kahverengileşme; bitkide bodurlaşma ve salkımda tane tutmama.
KoşulBulaşık tohumluk ile taşınır; nemli, sıcak dönemlerde belirtiler belirginleşir.
Ne yapmalıSertifikalı/hastalıksız tohumluk kullanımı ve karantina tedbirleri (gerekirse sıcak su uygulaması) temel öneridir. Çeltiğin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
_Lams.-Scrib._-_5358881.png?width=1000)
Fasulye Antraknozu
BelirtiFide döneminde çeneklerde ve gövdede batık, koyu kırmızı-kahverengi lekeler; yapraklarda damarlar boyunca kırmızımsı-siyah ölü doku; baklalarda koyu kenarlı, açık kahverengi merkezli batık, yuvarlak lekeler.
Koşul%92 üzeri nem ve 17-23°C sıcaklıkta en hızlı gelişir; hastalık döngüsü bu koşullarda 4-5 gün gibi kısa sürede tamamlanır.
Ne yapmalıSertifikalı/hastalıksız tohum kullanımı, enfekteli bitki artıklarının uzaklaştırılması ve en az 3 yıllık ürün rotasyonu önerilir. Fasulyenin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Fasulye Adi Yaprak Yanıklığı
BelirtiYapraklarda küçük, sulu görünümlü, düzensiz şekilli lekeler oluşur; zamanla kahverengileşip kuruyarak yaprak kenarlarında geniş, sarı hale çevrili nekrotik alanlara dönüşür; baklalarda benzer lekeler görülebilir.
KoşulSıcak ve nemli hava koşullarında, özellikle üstten sulama veya yağmurla bulaşan yapraklarda hızla yayılır.
Ne yapmalıSertifikalı/hastalıksız tohum kullanımı ve üstten sulamadan kaçınma başlıca önerilen tedbirlerdir. Fasulyenin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Fasulye Tohum Böceği
BelirtiLarvalar tohum içine girerek tünel açar, taneyi içten oyarak boşaltır; tohumlarda küçük çıkış delikleri, kirlilik ve ağırlık kaybı görülür.
KoşulÇok döllü bir zararlıdır; bulaşma tarlada başlayıp depoda katlanarak artar.
Ne yapmalıHasadın gecikmeden yapılması, tarla artıklarının uzaklaştırılması ve depoya alınan ürünün hızla temiz-kapalı ortamda saklanması önerilir. Fasulyenin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Mercimek
Mercimek Fusarium Solgunluğu
BelirtiBitkilerde solma, sararma ve damar dokularında kahverengileşme görülür; belirtiler özellikle çiçeklenme döneminde belirginleşir ve bitki kısa sürede kurur.
KoşulToprak kökenli bir patojendir; sıcak-kuru koşullar ve önceki yıllarda mercimek/baklagil yetiştirilen tarlalarda inokulum birikimi hastalığı şiddetlendirir.
Ne yapmalıEtkili kimyasal kontrolü sınırlı olduğundan, dayanıklı çeşit kullanımı ve uzun süreli ürün rotasyonu önerilir. Mercimeğin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Mercimek Antraknozu (Yaprak-Bakla Yanıklığı)
BelirtiYapraklarda, gövdede ve baklalarda koyu kenarlı, açık gri-kahverengi, hafif batık lekeler oluşur; şiddetli bulaşmada gövde lezyonları birleşerek bitkinin kırılıp devrilmesine yol açabilir.
KoşulSerin, nemli/yağışlı hava koşullarında ve enfekteli tohum veya bitki artıklarıyla taşınarak hızla yayılır.
Ne yapmalıHastalıksız/sertifikalı tohum kullanımı, bitki artıklarının tarladan uzaklaştırılması ve rotasyon önerilen temel tedbirlerdir. Mercimeğin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Mercimek Tohum Böceği
BelirtiLarvalar tohum içinde gelişerek içini oyar; tanelerde küçük, yuvarlak çıkış delikleri oluşur, çimlenme oranı ciddi şekilde düşer.
KoşulTek döllü bir zararlıdır; erginler çiçeklenme döneminde ortaya çıkar, yumurtalarını gelişmekte olan baklalara bırakır.
Ne yapmalıÇiçeklenme başlangıcında tarla ilaçlaması, hasat sonrası ürünün temiz ve kapalı depolarda saklanması önerilir. Mercimeğin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Monilya (Çiçek-Meyve Monilyası)
BelirtiÇiçekler kahverengileşip kurur ve dalda asılı kalır, sürgünler uçtan itibaren kararıp kurur; meyvelerde kahverengi lekeler büyüyerek çürümeye ve nemli havada üzerinde gri-kahve spor yığınları oluşan "mumyalaşmış" meyvelere dönüşür.
KoşulSerin-ılık (15-30°C optimum) ve nemli/yağışlı çiçeklenme dönemi yayılmayı hızlandırır.
Ne yapmalıHastalıklı dal ve mumyalaşmış meyveler budanıp bahçeden uzaklaştırılmalı, çiçeklenme döneminde uygun koruyucu ilaçlama programı izlenmelidir. Ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Kurşuni Leke (Yaprak Delen)
BelirtiYapraklarda koyu kırmızı-mor kenarlı küçük lekeler oluşur, zamanla lekelerin ortası kuruyup düşer ve yaprak "kurşunla delinmiş" görünümü alır; tomurcuk ve sürgünlerde zamklı kanser lekeleri, meyvede kabarık siğilimsi lekeler görülür.
Koşulİlkbaharda ılık (~20°C) ve nemli/yağışlı hava sporların çimlenmesini ve bulaşmayı hızlandırır.
Ne yapmalıHastalıklı sürgün ve tomurcuklar kışın budanıp uzaklaştırılmalı, yaprak dökümü sonrası ve gözler uyanmadan önce koruyucu bakır bazlı ilaçlama uygulanmalıdır. Ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Şeftali Yaprak Kıvırcıklığı
BelirtiGenç yapraklar kalınlaşıp kıvrılır, alt yüzeyi içbükeyleşir; yapraklar önce kırmızımsı-pembe, sonra grimsi-sarı renk alıp kahverengileşerek dökülür; şiddetli enfeksiyonlarda çiçek ve genç meyveler erken dökülür.
KoşulTomurcuk patlaması döneminde serin ve yağışlı ilkbahar havası enfeksiyonu tetikler; sezon içi tedavi mümkün değildir.
Ne yapmalıGözler patlamadan 2-3 hafta önce (kış sonu-erken ilkbahar) koruyucu bakır bazlı (bordo bulamacı) ilaçlama tek etkili zamanlamadır. Şeftalinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Kiraz Sineği
BelirtiLarvalar meyve etinde beslenerek kahverengi çürüklük ve erken meyve dökümüne yol açar; hasat döneminde kurtlu meyveler pazar değerini tamamen kaybeder.
KoşulErişkinler ilkbahar başından itibaren topraktaki pupadan çıkar, çıkıştan yaklaşık bir hafta sonra yumurtlama başlar.
Ne yapmalıErişkin çıkışını izlemek için sarı yapışkan tuzaklar kullanılmalı, düşen kurtlu meyveler toplanıp imha edilmeli, ilk erişkin yakalanmasından sonra uygun ilaçlama zamanlanmalıdır. Kirazın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Badem İçkurdu
BelirtiDişi, kabuk altına genç meyvenin içine tek yumurta bırakır; çıkan larva çekirdeği (iç bademi) tamamen tahrip eder; kurtlu meyveler renk değiştirip erken sararır/kurur.
KoşulErginler ilkbahar ortasından yaz başına kadar çıkar; zarar oranı bölgeye göre yüksek olabilir.
Ne yapmalıYerde ve ağaçta kalan kurtlu/kuru meyveler toplanıp imha edilmeli, erginlerin çıkış dönemi izlenerek mücadele zamanlaması belirlenmelidir. Bademin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Şarka Hastalığı
BelirtiYapraklarda açık yeşil renk değişikliği ve damar bantlaşması, çiçek yapraklarında koyu pembe çizgiler; meyvede soluk sarı halka/çizgi desenleri, şekil bozukluğu ve erken meyve dökümü görülür.
KoşulYaprak bitleri ile kalıcı olmayan şekilde bulaşır; bulaşık fidan/aşı kalemi ile uzun mesafeye taşınır.
Ne yapmalıTürkiye'de karantina kapsamındaki bir hastalıktır — şüpheli ağaçlar resmi bitki koruma kuruluşuna bildirilmeli, sertifikalı virüsten ari fidan kullanılmalıdır. Kayısının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Bağ Mildiyösü
BelirtiYaprakların üst yüzeyinde yağlı görünümlü sarımsı-kahverengi lekeler; nemli sabahlarda yaprağın alt yüzeyinde beyazımsı, unsu bir sporlanma tabakası görülür; ağır enfeksiyonlarda sürgün ve salkımlarda da kararma/çürüme.
KoşulNemli ve ılık-sıcak hava koşulları, özellikle yağmur sonrası spor çimlenmesini ve yayılmayı hızlandırır.
Ne yapmalıHavalanmayı artıracak budama/terbiye, hastalıklı bitki artıklarının uzaklaştırılması ve gerektiğinde zamanında ruhsatlı fungisit uygulaması önerilir. Tarova, asman için birincil enfeksiyon riskini ("3-10 kuralı"na göre) gerçek hava verisinden otomatik hesaplayıp Benim Tarlam panonda uyarı olarak gösterir — tek yapman gereken tarlanı bir kez tanımlamak.
Bağ Küllemesi
BelirtiYaprakların her iki yüzeyinde beyaz, unumsu küf tabakası oluşur; yapraklar kalınlaşıp kıvrılır ve sararır; tanelerde beyaz kaplama, küçük kalma, çatlama ve buruşma görülür.
Koşul15-25°C sıcaklık ve ılık-kuru hava (mildiyönün aksine serbest suya ihtiyaç duymaz); sık/gölgeli, havalanması zayıf bağlarda daha hızlı yayılır.
Ne yapmalıTerbiye sistemi ve budamayla havalanmayı artırmak, hastalıklı bitki artıklarını uzaklaştırmak; kritik dönemlerde ruhsatlı fungisit (kükürt vb.) uygulaması önerilir. Asmanın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Salkım Güvesi
BelirtiLarvalar çiçeklenme döneminde tomurcuk/çiçekleri ipek iplikçiklerle birbirine bağlar; tane tutumu ve olgunlaşma döneminde larvalar tanelerin içine girerek beslenir, zarar gören tanelerden akan şekerli sıvı ikincil küf/çürüklüğü tetikler.
Koşulİlkbaharda sıcaklık 10°C'yi aştığında erginler faaliyete geçer; mevsim boyunca birden fazla döl verir.
Ne yapmalıFeromon tuzaklarıyla popülasyon takibi ve eşik değerine dayalı zamanlı müdahale, takvime bağlı ilaçlamaya tercih edilir. Asmanın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Zeytin Sineği
BelirtiLarva galerileri meyve etinde tünel açarak meyvenin çürüyüp dökülmesine, yağ oranının düşmesine ve asitliğin artmasına yol açar; meyve yüzeyinde yumurta bırakma delikleri ("vuruk") görülür.
KoşulToprak sıcaklığı ~10°C'ye ulaştığında erginler ortaya çıkar; sıcak sonbahar koşulları yumurta açılımını hızlandırır.
Ne yapmalıVuruk oranına dayalı eşik takibi, kışın toprak işleme, erken hasat; gerektiğinde ruhsatlı ilaçlama. Zeytin ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Halkalı Leke
Belirtiİlkbaharda yaprak üst yüzeyinde koyu gri-siyah, dairesel lekeler oluşur; lekenin ortası açık renge döner ve etrafında normal yaprak renginde bir "halka" belirir; ağır enfeksiyonlarda erken yaprak dökümü olur.
KoşulFungusun optimal gelişimi 18-20°C'de olur; yağışlı ilkbahar-sonbahar, kötü havalanma, gölge ve sık/budanmamış bahçeler riski artırır.
Ne yapmalıDrenajın iyileştirilmesi, dengeli gübreleme, havalanma için budama, dökülen hastalıklı yaprakların uzaklaştırılması; gerektiğinde bölgeye göre zamanlanan bakır bazlı ilaçlama. Zeytin ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Bahçe · Zeytin
Zeytinde Verticillium Solgunluğu
BelirtiAkut formda kış sonu/ilkbahar başında ani dal kuruması; kronik formda önce çiçeklerde solgunluk/dökülme, ardından ilerleyen yaprak kuruması görülür.
KoşulToprak kökenli patojen, toprakta uzun yıllar canlı kalabilir; özellikle daha önce pamuk/sebze yetiştirilen arazilerde risk yüksektir.
Ne yapmalıKesin kimyasal tedavi yoktur — sağlıklı fidan kullanımı, riskli arazi geçmişinden kaçınma, tahıllarla münavebe ve hastalıklı kısımların uzaklaştırılması önerilir. Zeytin ağacının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Nar Meyve Güvesi (Harnup Güvesi)
BelirtiLarvalar meyvenin içine girip beslenerek erken sararma, olgunlaşma ve dökülmeye neden olur; meyve içinde dışkı ve çürüme, giriş noktalarında delikler görülür.
KoşulErginler ilkbahar ortasından yaz başına kadar ortaya çıkar; geniş konukçu dizisi (nar, turunçgil, incir, üzüm, ceviz, badem) popülasyonun farklı ürünler arasında sürmesini sağlar.
Ne yapmalıSezon boyunca dökülen/zararlı meyvelerin toplanıp uzaklaştırılması, yakındaki yabani konukçuların temizlenmesi; gerektiğinde biyolojik veya ruhsatlı kimyasal mücadele. Narın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Narda Kahverengi Leke
BelirtiMeyve üzerinde genellikle çiçek/sap ucundan başlayan koyu kahverengi-siyah, çökük lekeler oluşur; ilerledikçe iç kısımda çürüme gelişir.
KoşulSıcak ve nemli hava koşullarında hızla yayılır; sporlar rüzgar, yağmur sıçraması ve sulama suyuyla taşınır; meyve çatlakları giriş noktası oluşturur.
Ne yapmalıHastalıklı meyve ve bitki artıklarının uzaklaştırılması, taç havalanmasının sağlanması, aşırı/üstten sulamadan kaçınılması; gerektiğinde önleyici ruhsatlı fungisit. Narın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Bahçe · Nar
Narda Bakteriyel Yanıklık
BelirtiYapraklarda ve meyvede koyu kahverengi, köşeli-düzensiz şekilli su emmiş görünümlü lekeler; gövde, dal ve kütükte kanserler, ağır vakalarda gövde çatlaması. Not: Türkiye'de ilk kez 2011'de Antalya'da bildirilmiş, göreceli olarak daha yeni/sınırlı belgelenmiş bir sorun.
KoşulNemli koşullarda yağmur sıçraması/rüzgarla taşınan yağış ve yaralanma noktalarından bulaşır.
Ne yapmalıEnfekteli dal/kanserlerin budanıp uzaklaştırılması, üstten sulama ve yaralanmadan kaçınılması, sağlıklı fidan kullanımı; güncel öneri için tarım teşkilatına danışılmalıdır. Narın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Antep Fıstığı
Antep Fıstığı Psillidi
BelirtiNimf ve erginlerin beslenmesi erken yaprak sararması ve dökülmesine, çiçek tomurcuğu dökümüne, meyve dolgunluğunda azalmaya neden olur; nimfler tarafından salgılanan yapışkan madde ağaç altında kristalleşir.
KoşulKabuk çatlaklarında kışlar, ilkbahar başından itibaren aktifleşir; yılda 6-7 döl verebilen yüksek üreme kapasitesi sıcak iklimde hızlı popülasyon artışına yol açar.
Ne yapmalıTakvime bağlı ilaçlama yerine düzenli yaprak sayımına dayalı eşik değeri takibi ve doğal düşmanları koruyacak zamanlanmış müdahale önerilir. Antep fıstığının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Antep Fıstığı
Antep Fıstığında Septorya Yaprak Lekesi
BelirtiYapraklarda kahverengi/nekrotik lekeler oluşur, ilerleyen enfeksiyonlarda lekeler birleşerek erken yaprak dökümüne yol açar.
KoşulNeredeyse tüm antep fıstığı yetiştirilen alanlarda görülen, üretim alanlarının genişlemesiyle önemi artan en yaygın hastalıktır.
Ne yapmalıZamanlı ruhsatlı fungisit uygulaması ile birlikte genel bahçe sanitasyonu önerilir. Antep fıstığının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Antep Fıstığı
Antep Fıstığında Verticillium Solgunluğu
BelirtiGenç ağaçlarda veya olgun ağaçların yeni dallarında solgunluk/geriye doğru kuruma şeklinde görülür. Not: bölgesel çalışmalarda yaygınlığı değişkenlik gösteriyor — bazı bölgelerde diğer kök çürüklüğü etmenleri (Fusarium gibi) daha baskın bulunmuş.
KoşulToprak kökenli bir patojendir; özellikle pamuk gibi duyarlı ürünlerle önceden ekilmiş arazilerde risklidir.
Ne yapmalıKesin kimyasal tedavi yoktur — sağlıklı fidan kullanımı, bilinen enfekteli/önceki konukçu bitkili arazilerden kaçınma ve hastalıklı odunsu kısımların uzaklaştırılması genel öneridir. Antep fıstığının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Pamuk
Pamukta Verticillium Solgunluğu
BelirtiYapraklarda damar araları sararıp kahverengileşir (alacalı görünüm), yaprak kenarları içe kıvrılır ve erken dökülür; gövde enlemesine kesildiğinde odun (iletim) dokusunda kahverengi renklenme görülür. Bitki bodurlaşır, koza sayısı ve lif kalitesi düşer.
KoşulToprak kökenli bir fungustur (Verticillium dahliae); serin-nemli dönemler, aşırı azot ve fazla sulama şiddetlendirir. Patojen toprakta mikrosklerot hâlinde yıllarca canlı kalır.
Ne yapmalıDayanıklı/tolerant çeşit seçimi, dengeli azot ve ölçülü sulama, hastalıklı bitki artıklarının tarladan uzaklaştırılması ve konukçu olmayan bitkilerle uzun rotasyon esastır; kimyasal kontrol sınırlıdır. Pamuğunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Pamukta Pembe Kurt
BelirtiLarva koza içine girerek çiğit ve lifle beslenir; girilen kozalarda küçük giriş delikleri, çürüme ve açılmayan/kısmen açılan kozalar görülür. Zarar gören lif kirlenir ve kalite düşer.
KoşulSıcak bölgelerde ve geç dönem kozalarında popülasyon artar; önceki yıl bulaşık tarla artıkları kışlak (diapoz) kaynağıdır.
Ne yapmalıEşeysel çekici (feromon) tuzaklarla erginler izlenmeli, hasat sonrası sap/koza artıkları imha edilmeli, erkenci çeşit/erken hasatla kaçış sağlanmalı; eşik aşılırsa uzman önerisiyle ruhsatlı mücadele yapılmalı. Pamuğunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Domates Mildiyösü (Geç Yanıklık)
BelirtiYapraklarda önce soluk yeşil, sonra kahverengi-siyah büyük lekeler; nemli havada yaprak altında beyazımsı küf tabakası. Gövde ve saplarda koyu lekeler, meyvelerde sert kahverengi-yağımsı çürüklük oluşur; hastalık çok hızlı yayılır.
KoşulSerin-nemli hava (yaklaşık 10-24°C) ve uzun yaprak ıslaklığı/yüksek nem riski hızla artırır; sık dikim ve kötü hava sirkülasyonu elverişli ortam yaratır.
Ne yapmalıHavalanmayı artıracak dikim aralığı, damla sulama ile yaprakları ıslatmama, hastalıklı bitki artıklarının uzaklaştırılması ve riskli dönemde uzman önerisiyle koruyucu önlem önerilir. Domatesinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Salatalıkta Mildiyö
BelirtiYaprağın üst yüzeyinde damarlarla sınırlı köşeli sarı lekeler; alt yüzeyde nemli havada gri-mor küf. Lekeler birleşip yaprağı kurutur, verim ve meyve kalitesi düşer.
KoşulIlıman-nemli hava, çiy ve uzun yaprak ıslaklığı hastalığı hızlandırır; örtüaltında yüksek nem riskli dönemdir.
Ne yapmalıÖrtüaltında havalandırma ve nem yönetimi, yaprakları ıslatmayan sulama, hastalıklı yaprakların temizlenmesi ve uzman önerisiyle koruyucu önlem önerilir. Salatalığının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Biberde Kök Boğazı & Meyve Çürüklüğü (Phytophthora)
BelirtiKök boğazında koyu, çökük lezyon ve ani solgunluk; bitki günler içinde kurur. Gövdede kararma, meyvelerde su ile temas eden yerlerde yumuşak çürüklük ve üzerinde beyaz küf görülür.
KoşulToprak kökenli (Phytophthora capsici); su göllenen ağır topraklar, fazla/salma sulama ve sıcak-nemli dönem hastalığı patlatır.
Ne yapmalıİyi drenaj, tavaya/sırta dikim, salma sulamadan kaçınıp damla sulama, temiz fide ve hastalıklı bitkilerin sökülüp uzaklaştırılması esastır; uzun rotasyon önerilir. Biberinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Patlıcan
Patlıcanda Verticillium Solgunluğu
BelirtiAlt yapraklardan başlayan sararma ve damar araları solgunluk; yaprak kenarları kıvrılıp kurur, çoğu kez bitkinin bir yanı daha fazla etkilenir. Gövde kesitinde iletim dokusunda kahverengileşme görülür, bitki bodurlaşır.
KoşulToprak kökenli fungus (Verticillium dahliae); serin dönem, aşırı azot ve stresli bitkilerde belirginleşir. Patojen toprakta uzun yıllar kalır.
Ne yapmalıDayanıklı anaç/çeşit, dengeli gübreleme ve sulama, hastalıklı bitki artıklarının uzaklaştırılması ve konukçu olmayan bitkilerle uzun rotasyon önerilir; kimyasal kontrol sınırlıdır. Patlıcanının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Kabakta Külleme
BelirtiYaprak ve sapların üzerinde önce dağınık, sonra birleşen un serpilmiş gibi beyaz-gri örtü; ilerledikçe yapraklar sararır, kurur ve erken dökülür. Verim ve meyve kalitesi düşer.
KoşulDiğer birçok mantar hastalığının aksine yüksek nem gerekmez; ılık, kurak ve gölgeli/sık bitki örtüsünde hızla gelişir.
Ne yapmalıHavalanmayı artıran dikim aralığı, dayanıklı çeşit, hastalıklı yaprakların temizlenmesi ve erken dönemde uzman önerisiyle koruyucu önlem önerilir. Kabağının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Marulda Mildiyö
BelirtiYaprağın üst yüzeyinde damarlarla sınırlı açık sarı köşeli lekeler; alt yüzeyde beyazımsı küf. Lekeler kahverengileşip birleşir, dış yapraklar kurur; ikincil çürüklüklere kapı açar.
KoşulSerin, nemli ve çiyli hava (düşük sıcaklık + uzun yaprak ıslaklığı) hastalığı hızlandırır; örtüaltında yüksek nem riskli dönemdir.
Ne yapmalıHavalandırma ve nem yönetimi, yaprakları ıslatmayan sulama, uygun sıra aralığı ve hastalıklı yaprakların temizlenmesi önerilir; uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Marulunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Çilekte Kurşuni Küf (Botrytis)
BelirtiÇiçek ve meyvelerde önce açık kahverengi yumuşak çürüklük, üzerinde tipik kurşuni-gri toz gibi küf tabakası; olgun/olgunlaşan meyveler hızla çürür. Hasat sonrası da yayılır.
KoşulSerin-nemli hava, yağış ve uzun ıslaklık; sık dikim ve meyvenin toprakla teması riski artırır. Yaralı/aşırı olgun meyveler öncelikle bulaşır.
Ne yapmalıMalçlama ile meyveyi topraktan ayırma, havalanmayı artıran dikim, olgun meyveleri zamanında toplama, hastalıklı çiçek/meyvelerin uzaklaştırılması esastır; uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Çileğinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Karpuz
Karpuzda Fusarium Solgunluğu
BelirtiFidede çökerten; büyük bitkilerde gündüz solup gece toparlanan, sonra kalıcı solan yapraklar. Çoğu kez sürgünün bir yanı önce etkilenir; gövde dip kesitinde iletim dokusunda kahverengileşme görülür ve bitki kurur.
KoşulToprak kökenli fungus (Fusarium oxysporum f.sp. niveum); sıcak toprak ve önceki yıllarda karpuz ekilen tarlalarda inokulum birikimi hastalığı şiddetlendirir.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit/aşılı fide, uzun rotasyon (kabakgil olmayan bitkilerle), iyi drenaj ve hastalıklı bitkilerin uzaklaştırılması önerilir; kimyasal kontrol sınırlıdır. Karpuzunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Kavunda Külleme
BelirtiYaprak ve saplarda un serpilmiş gibi beyaz-gri örtü; yapraklar sararıp kurur, erken yaprak kaybı meyvede güneş yanıklığı ve düşük şeker/kaliteye yol açar.
KoşulIlık, kurak ve gölgeli-sık örtüde yüksek nem gerekmeden hızla gelişir; örtüaltı ve geç dönem tarlalar riskli.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, havalanmayı artıran dikim aralığı, hastalıklı yaprakların temizlenmesi ve erken dönemde uzman önerisiyle koruyucu önlem önerilir. Kavununun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Ispanak
Ispanakta Mildiyö
BelirtiYaprağın üst yüzeyinde soluk sarı lekeler; alt yüzeyde gri-mor küf. Lekeler birleşip yaprağı sarartır ve kurutur; genç ıspanakta ürün tümüyle pazarlanamaz hâle gelebilir.
KoşulSerin, nemli ve çiyli hava ile uzun yaprak ıslaklığı hastalığı hızlandırır; sık ekim ve kötü havalanma riski artırır.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, uygun sıklıkta ekim, yaprakları ıslatmayan sulama ve iyi havalanma önerilir; hastalıklı artıklar uzaklaştırılmalı, uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Ispanağının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Lahanada Mildiyö
BelirtiYaprağın üst yüzeyinde soluk sarı köşeli lekeler; alt yüzeyde beyazımsı-gri küf. Fidede ve genç yaprakta zarar daha ağırdır; lekeler kararıp kuruyabilir.
KoşulSerin-nemli hava, çiy ve uzun yaprak ıslaklığı hastalığı artırır; fidelik ve sık dikim riskli dönemlerdir.
Ne yapmalıSağlıklı fide, uygun sıra aralığı ve havalandırma, yaprakları ıslatmayan sulama ve hastalıklı artıkların temizlenmesi önerilir; uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Lahananın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Brokoli
Brokolide Mildiyö
BelirtiYaprakta üst yüzeyde soluk sarı lekeler, alt yüzeyde beyaz-gri küf; taç (baş) üzerinde kararma ve kalite kaybı. Fide döneminde çıkış zayıflar.
KoşulSerin-nemli hava, çiy ve uzun yaprak ıslaklığı hastalığı artırır; sık dikim ve zayıf havalanma elverişli ortam yaratır.
Ne yapmalıSağlıklı fide, uygun sıklıkta dikim ve iyi havalanma, yaprakları ıslatmayan sulama ve hastalıklı artıkların uzaklaştırılması önerilir; uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Brokolinin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Havuç
Havuçta Alternaria Yaprak Yanıklığı
BelirtiYaprakçık kenarlarından başlayan koyu kahverengi-siyah lekeler ve sararma; lekeler birleşince yapraklar yanmış gibi kurur. Şiddetli yaprak kaybı kök gelişimini ve makineli hasadı olumsuz etkiler.
KoşulIlık, nemli hava ve uzun yaprak ıslaklığı ile bulaşık tohum/bitki artıkları hastalığı yayar; sık ekimde risk artar.
Ne yapmalıSertifikalı/temiz tohum, uygun ekim sıklığı, hastalıklı bitki artıklarının uzaklaştırılması ve rotasyon önerilir; riskli dönemde uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Havucunun gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
-DLR-NW-jk.jpg?width=1000)
Soğanda Mildiyö
BelirtiYaprak ve çiçek saplarında soluk yeşil-sarı uzunlamasına lekeler; nemli havada üzerinde gri-mor küf. Yapraklar tepeden aşağı sararıp kıvrılır ve kurur; baş (yumru) küçük kalır, depoda dayanımı düşer.
KoşulSerin, nemli ve çiyli hava ile uzun yaprak ıslaklığı hastalığı hızlandırır; sık ekim ve bulaşık kışlık soğan/artıklar kaynaktır.
Ne yapmalıSağlıklı dikimlik, uygun sıra aralığı ve havalanma, yaprakları ıslatmayan sulama, hastalıklı artıkların uzaklaştırılması ve rotasyon önerilir; uzman önerisiyle koruyucu önlem alınabilir. Soğanının gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Ayçiçeğinde Canavar Otu (Orobanche cumana)
BelirtiAyçiçeğinin dibinden, topraktan; klorofilsiz (yeşil olmayan), sarımsı-kahverengi/mor, salkım gibi çiçekli sürgünler çıkar — bunlar canavar otunun kendisidir, konukçunun köküne bağlıdır. Konukçu ayçiçeği sararır, bodur kalır, tabla küçülür, kuraklık stresi gibi solar; ağır bulaşıkta verim büyük ölçüde düşer.
KoşulKlorofilsiz TAM PARAZİTTİR — köke haustorium ile bağlanıp su ve besin çeker; zarar bitki toprak yüzeyine ÇIKMADAN ÖNCE, toprak altında başlar (göründüğünde zarar çoktan olmuştur). Çok küçük tohumları toprakta ~15–20 yıl canlı kalır ve ayçiçeği kök salgısıyla çimlenir; yeni ırklar dayanıklı çeşitleri zamanla aşabilir.
Ne yapmalıBölgedeki ırka uygun DAYANIKLI hibrit + uzun münavebe (konukçu olmayan bitkilerle) + tarlayı temiz tut (bulaşık ekipman/tohum taşımasın) + sürgünleri TOHUM BAĞLAMADAN yol/imha et (toprak-altı zararı önlemez ama tohum bankasını büyütmez). Imidazolinon-dayanıklı (Clearfield) ayçiçeği sisteminde ruhsatlı herbisit bir seçenektir — il/ilçe müdürlüğü ve tohum firmasına danış. Ayçiçeğini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Domates & Baklagilde Canavar Otu (dallı canavar otu)
BelirtiDomates/patlıcan/biber ile mercimek/bakla gibi bitkilerin dibinde klorofilsiz, mavimsi-mor ya da sarımsı, çoğu kez dallanmış çiçekli sürgünler toprak yüzeyine çıkar. Konukçu sararır, bodurlaşır, gündüz solar; verim ve meyve iriliği düşer — özellikle örtüaltı domateste tüm parseli çökertecek kadar ağır olabilir.
KoşulToprak-kökenli TAM PARAZİT; tohum toprakta on yıllarca kalır, konukçu kök salgısı (strigolakton) çimlendirir. Ilık ve çoğu kez hafif-alkali topraklarda, örtüaltında sorun büyür; zarar toprak altında başlar.
Ne yapmalıTemiz/bulaşıksız fide ve ekipman; uzun münavebe (konukçu olmayan tahıl/mısır vb.); yaz sıcağında toprak SOLARİZASYONU (şeffaf örtüyle toprağı ısıtmak — küçük/örtüaltı alanda tohum bankasını azaltır); tuzak/yakalayıcı bitkiler ('intihar çimlenmesi'); sürgünleri tohum bağlamadan yol. Ruhsatlı kimyasal seçenekler sınırlıdır — il/ilçe müdürlüğüne danış. Domatesini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Beyaz Sinek (Bemisia / Trialeurodes)
BelirtiYaprak altında beyaz, mumsu kanatlı küçük sinekler; dokununca bulut gibi kalkar. Emgiyle yaprak sararır, bitki zayıflar; salgıladıkları tatlımsı madde üzerinde siyah is (fumajin) küfü oluşur. En önemlisi: birçok VİRÜSÜ (ör. domateste sarı yaprak kıvırcıklığı) taşır — asıl büyük zarar bu virüs bulaştırmadır.
KoşulSıcak, kurak dönem ve örtüaltı popülasyonu patlatır; domates/patlıcan/biber/hıyar, pamuk ve 600'den fazla bitkiyi tutar. Korunaklı üretimde yıl boyu sorun olabilir.
Ne yapmalıSarı yapışkan tuzakla erken izle; fide ve yabancı otları temiz tut; örtüaltında böcek tülü/çift kapı ile giriş engelle; doğal düşmanlarını (Encarsia/Eretmocerus) koru; eşik aşılırsa uzman önerisiyle ruhsatlı mücadele yap ve direnç için etken madde rotasyonu uygula. Ürününü Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Kök-ur Nematodu (Meloidogyne)
BelirtiBitki köklerinde irili ufaklı ur/şişkinlikler oluşur (baklagil kök nodüllerine benzer ama parmakla sıvanıp çıkmaz). Toprak üstünde bodurluk, sararma, gündüz solup gece toparlanma ve verim düşüşü; tarlada çoğu kez ocak ocak (yamalı) dağılım. Havuç gibi köklerde çatallanma/deformasyon görülür.
KoşulSıcak, hafif/kumlu toprakları ve örtüaltını sever; domates/patlıcan/biber/hıyar/kavun ve birçok sebzeyi tutar. Bulaşık fide, toprak ve suyla yayılır, toprakta yıllarca kalır.
Ne yapmalıSağlıklı/sertifikalı fide; konukçu olmayan bitkilerle münavebe; dayanıklı çeşit veya dayanıklı anaç (ör. domateste dayanıklı anaç); yaz solarizasyonu; bulaşık kök artıklarını uzaklaştır; toprak/ekipman taşımada hijyen. Ürününü Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
.jpg?width=1000)
Domateste Erken Yanıklık (Alternaria)
BelirtiÖnce alt (yaşlı) yapraklarda iç içe halkalı (hedef tahtası görünümlü) kahverengi lekeler; leke çevresinde sararma. Şiddetlenince yaprak dökümü, meyve sap ucunda çökük koyu lekeler.
KoşulIlık (yaklaşık 24-29°C) ve nemli/çiy'li dönem; uzun yaprak ıslaklığı, azot eksikliği ve stresli bitkilerde artar.
Ne yapmalıMünavebe, sık dikimden kaçınıp havalanmayı artırma, damla sulama ile yaprağı ıslatmama, hastalıklı artıkların uzaklaştırılması; riskli dönemde ruhsatlı koruyucu fungisit (etikete uy). Domatesin gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Elmada Külleme
BelirtiSürgün uçları, yaprak ve tomurcuklarda beyaz-gri unlu örtü; yapraklar kıvrılıp geriye döner, sürgün gelişimi durur; meyvede ağımsı paslanma (russeting) olabilir.
KoşulIlık ve nemli ilkbahar; mantar kışı tomurcukta geçirir, çiçeklenmeyle yayılır — yağış şart değil, yüksek nem/çiy yeter.
Ne yapmalıEnfekteli sürgünlerin budanıp bahçeden uzaklaştırılması, dayanıklı çeşit, çiçek döneminden itibaren ruhsatlı fungisit programı (etikete uy). Elmanın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Bağda Esca (Kav Hastalığı)
BelirtiYapraklarda damar araları sararıp kuruyan 'kaplan çizgisi' deseni; ilerlemiş omcalarda yaz sıcağında ani solma (apopleksi); gövde kesitinde kahverengi, süngerimsi çürük (kav) odun.
KoşulYaralı/yaşlı odun dokusundan giren bir mantar kompleksi; budama yaraları ana giriş kapısıdır; belirtiler çoğunlukla sıcak yaz aylarında çıkar.
Ne yapmalıKesin tedavisi güçtür; kuru-serin havada budama, büyük yara açmaktan kaçınma ve yara koruyucu, hasta omcaların işaretlenip en sona budanması, ağır omcaların sökülüp yenilenmesi. Bağın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Buğdayda Septoria Yaprak Lekesi
BelirtiAlt yapraklardan başlayan, damarlar boyunca uzayan sarımsı-kahverengi lekeler; lekeler üzerinde küçük siyah noktacıklar (piknidyum). Bayrak yaprağa çıkarsa yaprak alanı kaybı ve verim düşüşü.
KoşulSerin-nemli, yağışlı ilkbahar; sık ekim, yatma (lodging) ve bulaşık anız riski artırır — sporlar yağmurla sıçrayarak yayılır.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit, dengeli azot (aşırı azot riski artırır), münavebe ve anız yönetimi; bayrak yaprağını koruyacak zamanlamada ruhsatlı fungisit (etikete uy). Buğdayın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Buğdayda Kara Pas (Sap Pası)
BelirtiSap, yaprak kını ve yaprakta önce kızıl-kahve, sonra siyahımsı, patlak ve tozlu püstüller; dokuyu yırtar, elle sürtününce koyu toz bulaşır. Şiddetli olunca sap zayıflar, tane cılız kalır.
KoşulIlık (18-30°C) ve nemli/çiy'li dönem; geç ekim ve uzun süren yeşil aksam riski artırır. Yeni ırkların (ör. Ug99) yayılışı küresel olarak izlenir.
Ne yapmalıDayanıklı çeşit en etkili yoldur; erken ekim, dengeli gübre; erken tespitte ruhsatlı fungisit (etikete uy). İl/ilçe uyarılarını ve çeşit tavsiyelerini izle. Buğdayın gelişim evresini Benim Tarlam'da takip edebilirsin.
Akdeniz Meyve Sineği (Medfly)
BelirtiDişi, olgunlaşan meyvenin kabuğuna yumurta bırakır; giriş noktasında yumuşama-çökme, iç kısımda larva (kurtlanma) ve çürüme, erken dökülme. Turunçgil, şeftali, incir, kayısı, nar, üzüm gibi birçok meyveyi tutar.
KoşulSıcak dönem ve renk dönen/olgunlaşan meyve; çok sayıda döl verdiğinden popülasyon hızla artar.
Ne yapmalıFeromon/protein tuzaklarıyla izleme, dökülen ve bulaşık meyvelerin toplanıp imhası, ruhsatlı zehirli yem/kaplama uygulaması; ürününe göre ruhsatı BKÜ'den doğrula, il/ilçe uyarılarını izle.
Fındık Kurdu (Curculio nucum)
BelirtiUzun hortumlu ergin genç fındığı deler; dişi meyveye yumurta bırakır, larva içi yiyerek boşaltır. Zarar gören fındık boş/çürük kalır ve erken dökülür; olgun fındıkta yuvarlak larva çıkış deliği görülür.
Koşulİlkbahar-erken yaz; erginler meyve tutumundan sonra aktifleşir. Kapalı, bakımsız ve rüzgârsız bahçelerde zarar artar.
Ne yapmalıErginlerin silkelenerek toplanıp izlenmesi, dökülen ve delikli fındıkların toplanıp imhası, toprak işleme ile kışlayan larvaların bozulması; gerekiyorsa il/ilçe uyarısına göre ruhsatlı ilaçlama (etikete ve bekleme süresine uy).
Önemli: Bu rehber genel tanıma içindir. Kesin teşhis ve mücadele için örnekle bir ziraat mühendisine ya da il/ilçe tarım müdürlüğüne danışın. İlaç kullanımında yalnızca o üründe ruhsatlı ilaçlar, etiket dozu ve reçete esastır; bekleme sürelerine mutlaka uyun.
// Kartların çoğunda kaynağı doğrulanmış gerçek fotoğraflar kullanılır (USDA ARS, Wikimedia Commons, Bugwood.org vb.) — kaynak ve lisans her kartın altında belirtilir. Görseli bulunamayan birkaç kartta ise Tarova için çizilmiş temsili illüstrasyon yer alır. Kendi çektiğin fotoğrafı da bir karta ekleyebilirsin — "Fotoğrafını gönder" butonuyla gönderilenler, incelendikten sonra o kartın altında herkese görünür.